Kaplica Zamkowa Trójcy Świętej w Lublinie

 Kaplica Zamkowa Trójcy Świętej w Lublinie

Kaplica Zamkowa jest jedynym z najcenniejszych zabytków sztuki średniowiecznej w Polsce i w Europie. Co o niej wiesz?

Kaplica Świętej Trójcy, znana również jako Kaplica Zamkowa, to gotycka kaplica z renesansowym szczytem znajdująca się na dziedzińcu Zamku Lubelskiego w Lublinie. Kaplica przylega do muzeum zespołu zamkowego i jest integralną częścią tego miejsca. Słynie z XV-wiecznych fresków w stylu bizantyjskim lub prawosławnym, niezwykłego dla katolickiej Polski.

Kaplica powstała najprawdopodobniej przed 1326 rokiem, kiedy była częścią kompleksu zamkowego. W XIV wieku był to parterowy budynek z kryptą. Posiadał nawę, a także wieloboczne prezbiterium, które mieściło się w obwodzie murów obronnych zamku. W 1407 roku kaplicę przebudowano w stylu gotyckim na polecenie króla Władysława II Jagiełły. Po podwyższeniu murów kaplica stała się konstrukcją dwukondygnacyjną z zachowaniem starej krypty. W bryle kościoła dominowały dwa strome szczyty schodkowe, które przetrwały do ​​lat pięćdziesiątych XVII wieku. Najniższy poziom budynku przeznaczono na kryptę dla zmarłych kapelanów i lokalnych administratorów, natomiast górne kondygnacje przeznaczono na nabożeństwa.

Sklepienie nawy głównej wsparto na centralnie rozłożonym filarze. Ten element konstrukcyjny był typowy dla architektury sakralnej i świeckiej panowania Kazimierza Wielkiego. W okresie renesansu kościół zachował gotycki charakter, jednak wejście znajdowało się na pierwszym piętrze (czyli jedynej kondygnacji nadziemnej) i zostało obramowane nowym renesansowym portalem, wykonanym w pracowni murarskiej Komasków. Dopiero w XVII wieku elewację kaplicy zwieńczono szczytem i attyką w stylu renesansu lubelskiego. Podczas posiedzeń sejmowych w 1569 r. w sprawie unii lubelskiej w kaplicy Świętej Trójcy odprawiono mszę świętą z prośbą o pomyślne obrady. Część uczestników pozostawiła napisy na ścianach kaplicy upamiętniające to wydarzenie.

fot: wikimedia

Obszerne prace freskowe we wnętrzu kościoła wykonał w XIV w. anonimowy zespół malarzy ruskich pod kierunkiem mistrza Andrieja. W tym czasie ściany i sufit pokryto polichromią ruteno-bizantyjską. Malowidła ukończono w 1418 r., co jest zapisane cyrylicą na tabliczce patronackiej, umieszczonej na łuku między nawą a prezbiterium kościoła. Obok scen religijnych zdobiących wnętrze kościoła znajdują się dwa portrety króla Władysława II, patrona malarskiego projektu. Polichromię wykonano różnymi technikami: zarówno na suchym, jak i mokrym tynku malowanym temperą.

Podczas budowy nowego kompleksu więziennego w obrębie zamku, w latach 1823–1826 przylegała do neogotyckiego kościoła i stała się kaplicą więzienną. Następnie otynkowano wnętrze i zewnętrzną stronę, niszcząc bezcenną polichromię. Pod koniec XIX wieku kaplica przeszła szereg drobnych zmian: zdemontowano zewnętrzne schody, a portal zamieniono na okno. W 1897 roku Józef Smoliński odkrył fragment polichromii z XV wieku. W latach 1917–1918 odsłonięto kolejne fragmenty malowideł.

Kościół przeszedł gruntowny remont w latach pięćdziesiątych XX wieku, po przeznaczeniu zamku na cele kulturalne. Około 1970 roku z dachu kaplicy usunięto dachówki ceramiczne i zastąpiono je blachą. Usunięto tynk zewnętrzny i zrekonstruowano historyczne freski. Renowację obrazów zakończono w latach 90.

W sierpniu 2007 r. w kaplicy przeprowadzono prace mające na celu naprawę pęknięć powstałych w ścianach prezbiterium. Pod fundamenty kaplicy zastosowano duże betonowe podpory. Pęknięcia o szerokości nawet 1 cm powstały na skutek opadów deszczu, które usunęły osad spod fundamentów. Możliwe, że szkoda miała miejsce ponad sto lat temu. Wstrzyknięto ponad dwa tysiące litrów spoiwa, mieszaniny białego cementu i pasty wapiennej. Strop prezbiterium obciążono siatką wzmacniającą z włókna węglowego zatopioną w osnowie mineralnej. Nad sufitem zainstalowano stalową opaskę, aby podeprzeć całą konstrukcję. Ostatni etap prac remontowych odbył się wiosną 2008 roku: skorygowano ślady spękań i pokryto zrekonstruowanymi freskami.

fot: wikimedia

Redakcja

Powiązane artykuły

guest
0 komentarzy
Inline Feedbacks
View all comments